Trzeci partner - lina - poradnik
Autor: Jagoda Adamczyk-Ceranka   
29.02.2008.

linaNie bez powodu linę nazywa się „trzecim partnerem”. Nie przesadzę pisząc, że lina to najważniejszy używany we wspinaniu sprzęt. Powierzamy jej nasze życie, dlatego szczególną wagę powinniśmy dołożyć do jej wyboru. Każdy powinien dobrać linę optymalną do swoich potrzeb.

 

Istnieje kilka możliwości sklasyfikowania lin:

  • Liny statyczne – jak sama nazwa wskazuję, są to liny, które posiadają niewielki współczynnik rozciągania. Liny te mogą być obciążane statycznie – można na nich zjeżdżać, ale już nie obciążać je dynamicznie. Używamy ich do pracy na wysokości, do działalności jaskiniowej oraz do wspinania na wędkę. Nie można używać ich do wspinania z dołem!

  • Liny dynamiczne – liny, które pod wpływem szarpnięcia rozciągają się. Pochłaniają część energii wytwarzanej przy locie, dzięki temu na nasze ciało działają mniejsze siły. Używane do wspinaczki z prowadzeniem (dolną asekuracją).

  • Liny półstatyczne, półdynamiczne – liny stworzone do wspinania na sztucznej ściance, do canyoningu oraz do działalności jaskiniowej.

 

liny wspinaczkowePoza tym liny można podzielić na pojedyncze, podwójne i bliźniacze (liny posiadają na to osobny symbol znajdujący się taśmie, którą oklejone są jej końcówki)

  • Liny pojedyncze – liny, których używamy pojedynczo, głównie w skałkach i na ściance.

Oznaczane na końcówce jako 1

  • Liny podwójne – liny, których używamy podwójnie, stosowane w górach. Dają nam większy margines bezpieczeństwa (np. w razie przecięcia spadającym kamieniem jednej żyły), możliwość dłuższych zjazdów, zmniejszają przesztywnienia układu asekuracyjnego. Liny podwójne można rozdzielać, czyli wpinać każdą żyłę w osobne przeloty.

Oznaczane na końcówce jako ½

  • Liny bliźniacze - od podwójnych różnią się tym, że nie można ich rozdzielać – żyły zawsze muszą iść obok siebie, wpięte w te same przeloty. Mniej popularne, używane głównie w czasie wspinaczki w lodzie.

Oznaczane na końcówce jako

Trzeba zaznaczyć, że powyższy podział odnosi się tylko do lin dynamicznych – liny statyczne wykonywane są tylko jako pojedyncze.

 

Każdą linę określają pewne parametry, podawane przez producenta na ulotce dodawanej do liny.

  • Średnica – dla lin pojedynczych pomiędzy 9,2mm a 11,4mm. Najbardziej popularne są liny od 10mm do 10,5 mm. Liny grubsze zwykle są bardziej trwałe, dlatego warto kupić je, gdy przewidujemy dużą eksploatację liny – np. na kursach skałkowych. Najcieńsze liny wykorzystywane są przeważnie do sportowej wspinaczki. Wymagają biegłości w manipulacji, poza tym nie współpracują ze wszystkimi przyrządami asekuracyjnymi.

Dla lin podwójnych średnica waha się pomiędzy 7,8mm a 9,2mm, a dla lin bliźniaczych od 7,7mm do 8mm.

  • Ciężar jednego metra.

  • Siła graniczna– siła, jaka działa na nas w czasie lotu. Testy laboratoryjne przeprowadzane są na współczynniku lotu bliskim 2 i masie testowej równej 80 kg dla lin pojedynczych i bliźniaczych, oraz 55 kg dla lin podwójnych (na jedną żyłę). Lina powinna mieć siłę uderzenia mniejszą niż 12 kN dla lin pojedynczych i bliźniaczych, oraz 8 kN dla lin podwójnych.

Siła graniczna z każdym odpadnięciem nieco wzrasta, gdyż właściwości dynamiczne liny zmniejszają się. Dlatego najkorzystniej jest wybierać liny z niską siłą graniczną.

  • Ilość odpadnięć – zgodnie z normami, lina pojedyncza oraz bliźniacza powinna wytrzymać 5 następujących po sobie odpadnięć o współczynniku bliskim 2 i masie 80 kilo. Lina podwójna (obie żyły) natomiast 12 odpadnięć o współczynniku bliskim 2 i masie 80 kg.

lina 

 

Co to jest współczynnik odpadnięcia:

Współczynnik odpadnięcia (f), jest to stosunek długości lotu do długości pracującej liny. Można wyrazić to następującym wzorem:

f= długość lotu/długość liny

Im wyższy współczynnik odpadnięcia, tym gorzej. Wśród osób początkujących panuje przekonanie, że im dłuższy lot, tym gorzej. Ze wzoru wynika, że nie zawsze tak jest.

Lot 20 metrowy o współczynniku 1 jest mniej groźny niż lot 5 metrowy o współczynniku 2.

Nie dość, że wzrasta ryzyko wyrwania stanowiska, to szarpnięcie działa przede wszystkim na nasze ciało. Na szczęście loty o bardzo dużych współczynnikach nie są bardzo częste, a w skałkach prawie niemożliwe.

  • Wydłużenie dynamiczne – nie powinno przekroczyć 40%

  • Wydłużenie statyczne - nie powinno przekroczyć 10 % dla lin bliźniaczych i pojedynczych i 12% dla lin podwójnych, przy statycznym odciążeniu 80 kg.

Poza tym część producentów podaje:

  • Wytrzymałość na odpadnięcie na krawędzi.

  • Impregnację – często możemy w ramach jednego modelu wybierać pomiędzy różną impregnacją liny. Dobra impregnacja jest szczególnie ważna w czasie wspinania w górach, zwłaszcza zimą. Mokra czy też zamarznięta lina zmniejsza możliwość manipulacji oraz zwiększa znacznie swój ciężar.

  • Ślizganie oplotu – jest to przemieszczenie się rdzenia liny w stosunku do koszulki. Powinno być zerowe.

  • Węzłowatość – określa łatwość manipulacji liną. Bada się to poprzez zawiązanie na linie węzła i obciążenie go 10 kg ciężarem. Następnie mierzy się wewnętrzną średnicę węzła - węzłowatość to stosunek zmierzonej średnicy do średnicy liny (nie powinien wynosić więcej niż 1,1).

 

lina wspinaczkowaPoza wymienionymi parametrami, liny mają różne długości. Najczęściej są to: 50, 60, 70 metrów.

Liny 50 metrowe, kiedyś w Polsce najbardziej popularne, wypierane są przez liny 60 i 70 metrowe. Ma to związek z tym, że dużo dróg ma długość powyżej 25 metrów.

Można również kupić liny krótsze – 20, 30 metrowe, używane do asekuracji na lodowcach oraz na via ferratach.

 

Jak długo można używać linę?

Są rzeczy, które mogą naszą linę zdyskwalifikować od razu. Należą do nich przede wszystkim uszkodzenia mechaniczne, typu spadający kamień lub uderzenie liny o krawędź. Uszkodzenia takie zwykle widać od razu, gdyż uszkodzona zostaje wtedy koszulka liny. Jednak część uszkodzeń nie jest widoczna na pierwszy rzut oka, np. gdy do uszkodzenia doszło głębiej – w rdzeniu liny. Jak rozpoznać takie uszkodzenie? W miejscu urazu lina może być zgrubiona, w momencie jej zwijania załamuję się zawsze w tym samym miejscu – w zasadzie każde odstępstwo od normy mówi nam, że na tej linie nie powinniśmy dalej się wspinać. Dobrym nawykiem jest zwijanie liny po każdej wspinaczce, w celu dokładnego jej obejrzenia.

Jeśli naszej linie nie przytrafią się żadne wypadki, jej żywotność zależy głównie od intensywności użytkowania, i waha się od kilku miesięcy – bardzo intensywne użytkowanie, do kilku lat. Niektórzy producenci, np. Beal, podają na swojej stronie internetowej dokładniejsze dane. Nie znaczy to, że możemy linę trzymać w szafie przez 15 lat, a potem pójść się z nią powspinać – materiały ulegają oczywiście z czasem degradacji.

Dbanie o linę może zwiększyć czas jej użytkowania – starajmy się używać w skałkach płacht i nie wystawiajmy jej niepotrzebnie na słońce czy też deszcz.

 

Jak widać, liny na tyle różnią się od siebie, że uprawiając kilka wspinaczkowych dyscyplin trudno dobrać jedną doskonałą linę. Jednak jest to sprzęt, na którym nie warto oszczędzać – w końcu to nasz najważniejszy we wspinaniu partner :)


Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć




Komentarze (5)
17-08-2008 00:34
 
krutka lina na feratach jest środkiem pomocniczym na trudniejszych głównie pionowych lub przewieszonych odcinkach. Nie zastępuje ląży tylko jest dodatkiem.
 
mateusz
02-08-2008 13:12
 
W jaki sposób chcecie asekurować się krótką liną na ferratach? 
Do tego są specjalne zestawy. Poprawcie to, bo ktoś przeczyta i tragedia gotowa!!!
 
Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
12-06-2008 21:28
 
Niezły artykół pomoże w wyborze.
 
Kamil
17-04-2008 22:21
 
8) racja racja bardzo ważne info .... pozdrawiam
 
łukasz
05-03-2008 11:19
 
Dzieki za artykul, przydal sie, odswiezyly mi sie informacje z kursu skalkowego ...glowa juz nie ta, hihi :zzz
 
Medziaaa

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą dodawać komentarze.
Prosimy zaloguj się lub zarejestruj.